ENFEKSİYON KONTROLÜ

ENFEKSİYON KONTROLÜ

Çevremizde doğal olarak bulunan mikroorganizmaların bireyden bireye ve bir ortamdan diğerine yayılımını engellemek sağlık elemanlarının başlıca ilgi alanıdır. Ayrıca mikroorganizmaları kontrol altında tutarak, güvenli bir çevre oluşturmak yalnızca sağlık personelinin değil, toplumdaki herkesi yakından ilgilendiren önemli bir konudur.

KONU İLE İLGİLİ BAZI TANIMLAR

Enfeksiyon: Hastalık yapıcı mikroorganizmanın, bir canlıya girerek, herhangi bir dokuda yaşama, beslenme ve çoğalmasını sağlayacak şekilde yerleşmesi durumudur. Enfeksiyon kelimesi, halk arasında yangı, iltihap, bulaşma şeklinde kullanılmaktadır.

Asepsi: Hastalık yapan mikroorganizmaların yokluğu, enfeksiyonunun olmamasıdır.

Kontaminasyon: Bazı eşyaların üzerinde mikroorganizmaların bulunması veya çoğalması olayıdır. Kısaca kirlenme∕kirlilik demektir.

Virülans: Mikroorganizmaların hastalık yapma şiddetidir.

İnkübasyon Periyodu: Mikroorganizmaların vücuda girişinden hastalığın meydana gelmesine kadar belirli bir sürenin geçmesi gerekir. Bu süreye inkübasyon periyodu denir. Bu süre genellikle 1-2 haftayı kapsar ama mikroorganizmanın türüne göre değişiklik gösterebilir.

Patojen: Hastalık yapan mikroorganizmalardır.

Nonpatojen: Hastalık yapmayan mikroorganizmalardır.

Portör: Taşıyıcı mikroorganizmalar ya da canlılardır.

El Yıkama Yöntemleri

El  Yıkama  Yöntemleri

-Sosyal El Yıkama: Su ve sabun kullanılarak, el ve bileklerin, 30-60 saniye süre ile yıkanmasıdır.

v  Yemeklerden önce ve sonra

v  Tuvalete girmeden önce ve sonra

v  Hastaya temastan sonra

v  İlaçları vermeden önce ve sonra

v  Eller her kirlendiğinde

-Hijyenik El Yıkama: Su, sabun ve antiseptik bir solüsyon  kullanılarak, el ve bileklerin, en az 1 dakika süre ile yıkanmasıdır.

v  Göreve başlamadan önce ve sonra

v  Kontamine olmuş bir malzemeye dokunduktan sonra

v  Enfeksiyona yatkın kişilerin odasına girmeden önce

v  Aseptik teknik kullanmanın gerekli olduğu herhangi bir işlemden önce ve sonra

-Cerrahi El Yıkama: Antiseptik bir solüsyon kullanılarak, el ve dirseklerin, en az 2-3 dakika süre ile yıkanması ve fırçalanmasıdır.

• Cerrahi ekipteki kişilerin girişimden önce yaptıkları el yıkama yöntemidir.

Eller yıkanırken el değmeden açılan (ayak pedalı ya da elin musluğun altına gelmesiyle açılan) musluklar idealdir. Eğer bunlar yoksa musluklar kağıt havlu ya da tuvalet kağıdı ile açılıp kapatılmalıdır. 

Sosyal ve hijyenik el yıkama işleminden sonra ellerin;

v  Elektrikli cihaz ile,

v  Tek kullanımlık kağıt havlu ile,

v  Her birey için ayrı havlu ile,

v  Dönekli kumaş ile kurulanması mümkündür.

Cerrahi el yıkama işleminden sonra eller;

          v  Ancak steril bir kompresle kurulanabilir.

Cerrahi  Asepsi (Steril  Teknik): Herhangi bir yerde ya da araç-gereçte bulunan mikroorganizmaların yok edilerek hasta bireye geçişini önlemektir. Ameliyathane ve doğum odalarında çok kullanılır. Örneğin; ameliyat sırasında cerrahi hemşiresinin giydiği steril gömlek ve eldiven hastanın hemşireden mikrop kapmasını önler.

Amaç: Karşıdaki hasta bireyi korumaktır.

Cerrahi Asepsi İlkeleri;

1. Steril bir cisim sadece steril olan bir cisme değebilir. Steril olmayan bir cisme değerse kontamine olur.

2. Steril bir bohça veya paketin dışı steril değildir. Açarken önce kendimizden uzak taraftan başlamalıyız.

3. Steril cisim bel düzeyinin üzerinde tutulmalıdır. Cisim görüş açısı içerisinde olmazsa kazara kontamine olabilir.

4. Steril alan veya cisim üzerine doğru konuşmaktan, öksürmekten, hapşurmaktan ve üzerinden eli, kolu geçirmekten kaçınılmalıdır.

5. Steril alandan uzaklaşılmaz ve ona sırt dönülmez.

6. Gerektiğinde kuru steril forseps kullanılmalıdır.

7. Cildin içerisine yerleştirilecek bütün malzemeler steril olmalıdır.

8. Steril alan veya cisim üzerine herhangi bir sıvı sıçratılmaz.

          9. Eğer sterilizasyonunun en ufak bir şüphe varsa, cisim kontamine kabul edilmelidir.